Promovimi i librave të Prof. dr. Emine Sadiku- Teichmann

Departamenti i Gjuhësisë në bashkëpunim me Qendrën e Studimeve Albanologjike dhe Ballkanologjike më datë 30 janar 2017 organizoi  promovimin e librat e Prof. dr. Emine Sadiku- Teichmann, “Albanisch, - Lehr und Arbeitsbuch” dhe “Midis gramatikes dhe pragmatikes”. Fjalën përshëndetëse e mbajti Prof.as. dr Teuta. Toska, përgjegjëse e Departamentit të Gjuhësisë dhe Prof. as. dr. Ylli Cerova, përgjegjës i QSAB, të cilët vlerësuan punën shkencore të Prof. dr. Emine Sadiku- Teichmann ndër vite. Shprehen mendimet dhe vlerësimet për veprat përkatëse:

Dr. Leonard Dauti - "Albanisch, Lehr- und Arbeitsbuch - fryt i përvojës dhe profesionalizmit";

Dr. Lura Turhani - Mendime mbi "Albanisch, Lehr- und Arbeitsbuch”;

Dr. Aurela Basha – “Qasje teorike-praktike mbi didaktikën e gramatikës në veprën “Midis gramatikës dhe pragmatikës”;

Prof. as. dr. Meleq Shopi - "Tekst me vlera dhe prurje gjuhësore në fushën e pragmalinguistikës";

Msc. Resul Telhaj – "Alternativa në përcaktimin dhe përshkrimin e pjesëve të ligjëratës".

Leksion i hapur i Prof.Asc.Dr. Kujtim Bevapi mbi historinë dhe tolerancën fetare

Krishterimi dhe Islamizmi, historia dhe toleranca fetare në qytetin e Elbasanit dhe krahinat e tij, ishte titulli i leksionit të hapur mbajtur nga prof. as. dr  Kujtim Bevapi më 02.06.2016. Në viset e banuara  vazhdimisht nga shqiptarët, krishterimi u përhap që në shekullin I  në të njëjtën  kohë kur u përhap edhe në botën e qytetëruar helene dhe latine. Elbasani i njohur me emrin e hershëm te tij Skampis , i ndodhur në provincën e  Epirit te Ri (Epirus Nova) ka pasur krishterim të hershëm. Kjo vërehet në disa koncilë kishtare  të organizuara që nga shekulli IV ku pjesëmarrës  figurojnë edhe emra të peshkopëve të Skampis-it në periudha të ndryshme në varësi nga Dioqeza e Durrësit. Elbasani dhe krahinat në jug të tij, përfshirë qytetin, para pushtimit Osman  ishin ortodoksë, kurse në lindje dhe veriperëndim  të zonave malore ishin katolike. Në Elbasan si zona katolike dallohen Mamli (1300) dhe Mollagjeshi (1400), të cilët ishin kuvende françeskane  observante . 

Me pushtimin e Shqipërisë nga Perandoria Osmane, Elbasani qe një nga qytetet e Shqipërisë të islamizuara më herët. Por duhet theksuar se midis bashkësive fetare myslimane, ortodokse dhe  katolike në atë periudhe ka pasur tolerancë e bashkëjetese fetare. Ndërmjet mysli-maneve dhe të krishterëve nuk ekzistonte kurrë fare antagonizmi. Harmonia ka vijuar për breza të tërë . Faktori i besimit nuk ka qenë shkas për  ndarje mes tyre.

 
 

Leksion i hapur i albanologes Lucia Nadin

Më 19.05.2016 në ambientet e  Bibliotekës së Universitetit “A. Xhuvanit”, albanologia veneciane Lucia Nadin mbajti një leksion të hapur me temë “Shqipëria dhe Venecia, një histori lidhjesh ndër shekuj”. Nga vetë titulli i temës studiuesja trajtoi lidhjet e pandërprera midis dy brigjeve nga shek. XIV e deri më shek. XIX.

Gjetja e testit të “Statuteve të Shkodrës” në Venecia, datuar në gjysmën e parë të shek. XIV, dha njohuri mbi historinë shqiptare të Mesjetës së Vonë. Në Venecie u zbuluar gjithashtu dokumentacioni për emigrimin e popullit shqiptar në tokat e Serenissim-ës nga shek. XV deri më shek. XVI, me skenare të reja që përshkruajnë një realitet të ndryshëm nga emigracioni arbëresh në jug të Italisë. Figura e Skëndërbeut u bë pjesë e miteve veneciane, në skenografi (statuja mbi “Bucintoro”), e  në teatër. U rigjet tragjedia e shek. XVIII shkruar për të nga Trifone Smecchia, e cila mendohej të kishte humbur.

 

 Gjithashtu prania e shumtë e fetarëve shqiptarë ndër klerët katolikë të Republikës Veneciane lidhet me botën e arteve figurative të Rilindjes Italiane, për shembull me pikturat e të madhit Paolo Veronese. Altarët e skulptorit Paolo Campsa, i cili vinte nga një familje shkodrane emigruar në Venecia, janë vlerësuar nga kritika amerikane si relikte artistike të çmueshme. Zbulimet e reja mbi “Mesharin” e Gjon Buzukut,  Marin Barletin dhe botuesin e veprave të tij Bernardino Vitale, kanë hapur rrugë të reja kërkimi në fushë e albanologjisë.

Konferenca Shkencore Ndërkombëtare “Aleks Buda dhe studimet albanologjike”

Më datë 20.05.2016 në ambientet e Bibliotekës së Universitetit “Aleksandër Xhuvani”, Qendra e studimeve albanologjike dhe ballkanologjike (QSAB)  “Aleks Buda” zhvilloi konferencën shkencore ndërkombëtare në kuadër të 105 vjetorit të lindjes së akademikut, “Aleks Buda dhe studimet albanologjike”. Kjo konferencë u organizua nga prof. as. dr. Hysen Shabanaj. Në ceremoninë e hapjes së konferencës, Rektori i Universitetit Prof. Dr. Liman Varoshi pasi dha vlerësimin maksimal të figurës së profesor Aleks Budës, falënderoi QSAB-në,  për organizimin e kësaj konference.  Gjithashtu përshëndetën edhe Z. Agim Leka, Këshilltar i  Ministres së Arsimit dhe Sportit, Prof. Dr. Floresha Dado anëtare e  Akademisë së Shkencave të Shqipërisë dhe Znj. Tatjana Haxhimihali, vajza e profesor Aleks Budës.

U prezantuan 20 referate e studime shkencore në lidhje me veprimtarinë dhe punën e akademikut A. Buda. 

Referuan:

 

1.Dr. Agim Leka, Prof. as. dr Hysen Shabanaj, Pikëpamjet filozofike të Aleks Budës në histori dhe fushën e kulturës;

2.Prof. as. dr. Albert Riska, Problemi i etnogjenezës dhe i autoktonisë së shqiptarëve (34 vjet nga “Konferenca kombëtare për formimin e popullit shqiptar të gjuhës dhe kulturës së tij”);

3.Dr. proc. Alda Biçoku, Ndikimi i  Aleks Budës në hartimin e punimeve bibliografike mbi Skënderbeun;

4.Prof. dr. Bardhyl Demiraj, Ndryshimet e paradigmes në albanologji dhe pasqyrimi i tyre në mitet shtetformuese në hapësirën kompakte shqipfolëse;

5.Dr. proc. Dorian Koçi, Mendimi historik i Profesor Aleks Budës për historianin gjerman J. F. Falmerajer dhe disa çështje të debatueshme të Mesjetës shqiptare;

6.Dr. Edelajda Cenaj-Çepa, Aleks Buda rreth çështjes së formimit të eposit shqiptar;

7.Prof. as. dr Evalda Paci, Vepra e Marin Barletit në një perspektivë studimesh ndërdisiplinore

8.Dr. Konstantinos Giakoumis, Dr. Ilir Kalemaj, Aleks Buda, mitet komuniste rreth Kombit dhe struktura konceptuale e Muzeut Historik Kombëtar;

9.Prof. as. dr Kujtim Bevapi, Aleks Buda dhe Elbasani;

10.Prof. dr. Liman Varoshi,  Jokonformizmi i Budës përmes mendimit të tij shkencor;

11.Dr. Lucia Nadin,  Njëzet vite studime albanologjike nga Arkivi i Venecias;

12.Dr. proc. Marin Haxhimihali, Vështrim historik mbi familjen Buda. Traditë dhe vazhdimësi;

13.Prof. dr. Paskal Milo, Aleks Buda dhe diplomacia shqiptare;

14.Prof. dr. Pëllumb Xhufi, Aleks Buda dhe kthimi i shqiptarëve nga objekt në subjekt i historisë;

15.Prof. dr. Rexhep Ismajli, Prejardhja e gjuhës dhe e popullit shqiptar në reflekset e profesor Aleks Budës;

16.Prof. as. dr Rudina Mita, Akademiku  Aleks  Buda  për Lëvizjen Demokratike  të  viteve 1920-1924 në Shqipëri. 

17.Dr. Sokol Suparaku, Aleks Buda dhe kulturologjia shqiptare;

18.Prof.dr. Tomorr Plangarica, Prof. dr. Remzi Përnaska,  Uni si përvijim i personit (si dimension social i atij që ekziston për tjetrin dhe nga tjetri) përballë uni-t si individ (si qenie fizike në rrjedhë të kohës) 

(Mbi librin “ Aleks Buda, Kujtime”, të T. Haxhimihalit);

19.Prof. as. dr. Xhuljeta Kadilli, Kujtimet e profesor Aleks Budës si dokumente të mirëfillta për njohjen e historisë së qytetit të Elbasanit gjatë Rilindjes Kombëtare;

20.Dr. Xhyher Cani, Etnografia në fokusin e Budës.

Leksion i hapur i Prof. Dr Emine Sadikut

 

 Abstractum pro concreto, mbi veçoritë dhe prurjet në tekst të emrave prejfoljorë abstraktë në prozën e Ismail Kadaresë, ishte titulli i leksionit të hapur që prof. dr. Emine Sadiku mbajti më 29.03.2016.  Objekt i këtij referati ishin emrat prejfoljorë abstraktë në veprën e Kadaresë, veçanërisht emrat prejfoljorë të veprimit. Ato u  analizuan në aspektin e ndërtimit të formimeve  të tyre, kuptimit të përgjithshëm leksikor dhe funksionit e përdorimit të  këtyre formimeve në tekstet letrare. Prurjet e veçanta dhe veçoritë e formimeve prapashtesore në shqyrtim, lidhen me dukurinë e transpozicionit. Me transpozicion kuptohet”formimi i një njësie nominale për një koncept të ri në kuadrin e një koncepti ekzistues”. Emrat prejfoljorë abstraktë  kanë densitet semantik, ngjeshje semantike dhe për shkak të përbërjes kuptimore me komponente dyfarëshe: sema që rrjedhin nga foljet pëgjegjëse dhe sema që lidhen me statusin e fituar të emrit. Dendësimi vjen gjithashtu nga kompensimi i elementëve modale dhe temporale që humbin gjatë formimit të emrit abstrakt deverbal.

Përdorimi i dendur i emrave prejfoljorë abstraktë në prozën e I. Kadaresë është tregues i komponentit abstragues në receptivin dhe paraqitjen artistike të botës nga autori. Mund të thuhet që nxitja mendore, shtysa e brendshme drejt abstraksionit dhe ekspresionit janë tiparet të stilit kadarean që zhvillohet në teknika rrëfimi